Dekarbonizacja logistyki, trendy, technologie i narzędzia
Dążenie do zeroemisyjności na szeroką skalę rozpoczęło się w różnych sektorach, takich jak energetyka, przemysł i transport. Dekarbonizacja łańcuchów dostaw i dobór stanowią kluczowe elementy strategii dla sektora logistyki i transportu, dążąc do osiągnięcia celów klimatycznych wyznaczonych na 2050 rok. Dodatkowym motorem napędzającym zmiany są regulacje, takie jak Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) i konieczność raportowania m.in. redukcji emisji w łańcuchach wartości, co oddziaływać będzie nie tylko największe spółki giełdowe, ale także poddostawców.
- Dekarbonizacja najbardziej emisyjnych sektorów to obecnie duże wyzwanie. Nowe technologie wspierają firmy w realizacji celów. Podmioty objęte ESG muszą raportować wpływ działalności firmy na środowisko naturalne, społeczeństwo oraz sposób zarządzania i realizacji ładu korporacyjnego. Raport zapewnia transparentność działań firmy i pozwala inwestorom, akcjonariuszom, ale także bankom ocenić działania firmy i stopień realizacji celów i zarządzania ryzykiem. Powstaje nowy obszar konkurencyjności, gdzie poza ceną i jakością firmy będą rywalizować w zakresie zrównoważonego rozwoju. Stosowanie cyfrowych narzędzi, które pomogą mierzyć i liczyć ślad węglowy w czasie rzeczywistym to dziś konieczność. Dzięki nim zarządy mogą podejmować dokładne decyzje w celu redukowania śladu węglowego.
- tłumaczy Bartosz Sierżęga, Prezes zarządu Ekowitryna
Istotnym elementem mającym wpływ na dekarbonizację łańcuchów wartości jest transport. Implementacja rozwiązań związanych z elektromobilnością, takich jak pojazdy zeroemisyjnymi, infrastruktura ładowania, ale także zarządzanie pojazdami i sprawna wymiana flot pojazdów spalinowych na elektryczne.
Jednym z pierwszych obszarów, którego transformacja już się rozpoczęła, jest mały transport do 3,5t, głównie w miastach. Obserwujemy to głównie po flotach pojazdów kurierskich, gdzie masowo wdrażane są pojazdy elektryczne, realizując tym samym globalne zobowiązania koncernów do neutralności klimatycznej. Sporo pojazdów należy do jednostek samorządów terytorialnych podlegających wymogom Ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych. Następnymi w kolejności są firmy oferujące dostawy home delivery, ale również dostawy do sklepów, czy firmy przeprowadzkowe. Również w obszarze pojazdów specjalistycznych pow. 3,5t pojawiają się np. zeroemisyjne maszyny budowlane jak betoniarki, czy wywrotki, które skutecznie zastępują ich spalinowe odpowiedniki. Pojawienie się stref czystego transportu, przyspieszy transformacje wielu obszarów, gdzie wykorzystuje się pojazdy. Kluczowe dla tych grup będzie zoptymalizowanie tras, ale również wdrożenie i efektywne wykorzystanie infrastruktury ładowania.
Kolejnym kluczowym obszarem, który odegra istotną rolę są centra magazynowe. To technologie związane z działalnością operacyjną nowoczesnych centrów dystrybucji: zaawansowane systemy cyfrowe, automatyzacja i robotyzacja procesów magazynowych, wykorzystanie technologii IoT, dekarbonizacja intralogistyki (elektryczne wózki widłowe), automatyczne systemy magazynowe.
- Dekarbonizacja centrów magazynowych to bardzo pojemne pojęcie, ponieważ zaczyna się już od etapu budowy i wykorzystania odpowiednich materiałów i systemów, przez stosowanie szeregu rozwiązań poprawiających parametry zrównoważenia (energooszczędne oświetlenia, generowanie energii z własnych źródeł i stosowanie magazynów energii). Po stronie najemcy również pojawiają się rozwiązania, w odpowiedzi na potrzebę zwiększenia efektywności i redukcji emisji, jak inteligentne zarządzanie i transport wewnętrzny, monitorowanie parametrów i aktywne dostosowywanie się do warunków, ale przede wszystkim gotowość na elektromobilność. Dekarbonizacja transportu ciężarowego będzie jednym z głównych obszarów, które będą realizowane i już teraz musimy zadbać o świadomość i zapewnić, że takie projekty będą mogły zostać zrealizowane, np. uprzednio zwiększając moc przyłączeniową. Kompleksowe podejście do dekarbonizacji transportu jest niezbędne, mając na uwadze, że Polska jest logistycznym i spedycyjnym liderem na rynku europejskim
- dodaje Sylwia Jagódka, założycielka Magazyny 123.
Transport ciężarowy będzie rozwijał się dynamicznie w najbliższych latach, firmy szukając możliwości obniżenia śladu węglowego już teraz korzystają z elektrycznych ciągników siodłowych i ciężarówek w projektach pilotażowych, budując doświadczenie. W Polsce dostępne będą programy dofinansowań do zakupu pojazdów ciężarowych o budżecie 1 mld PLN i budowy ogólnodostępnych punktów ładowania zarówno przy autostradach i drogach szybkiego ruchu, jak i centrach logistycznych z budżetem 2 mld PLN. Budowa sieci stacji ładowania dedykowanych ciężarówkom będzie niezbędna, żeby ten obszar rozwinął się dynamicznie i pozwolił polskim firmom na budowanie przewagi konkurencyjnej. Następnym krokiem będzie również technologia MCS - Megawatt Charging System.
- Istotną rolę dla wdrożeń elektrycznych ciężarówek będą pełniły centra logistyczne, ponieważ zanim będziemy mieli dostępną publiczną infrastrukturę ładowania, już teraz większość zaimplementowanych projektów operuje taką pomiędzy magazynami i fabryką lub pomiędzy centrami dystrybucyjnymi. Firmy transportowe już teraz mogą wdrożyć narzędzia, które pomogą wytypować, które pojazdy nadają się już teraz do wymiany
- dodaje Krzysztof Burda, Prezes zarządu PIRE.
W tym wszystkim, telematyka odgrywa kluczową rolę w optymalizacji wykorzystania pojazdów, dostarczają cennych danych o użytkowaniu pojazdów, ale także redukcji emisji.
- Kultura oparta na danych sprzyja ciągłej poprawie wydajności, ich zastosowanie i wykorzystanie pozwala optymalizować i monitorować, a w kontekście dekarbonizacji tworzyć dokładne raporty zaoszczędzonego CO2 z wykorzystaniem pojazdów elektrycznych, w naszym portfolio monitorujemy ponad 1200 takich pojazdów. Systemy takie jak nasz pozwalają na efektywne zarządzanie flotą, ale również są ważnym elementem wdrażania cyberbezpieczeństwa w firmie.
- zaznacza Kamil Jakacki, Dyrektor sprzedaży i rozwoju Cartrack Polska
Ważnym czynnikiem będzie również stosowanie, systemów opakowań zwrotnych pozwalających na znaczne ograniczenie odpadów i emisji CO2. Wyzwaniem pozostaje jednak integracja tych systemów na szeroką skalę oraz przekonanie konsumentów i przedsiębiorstw do ich wykorzystania. Rozwój standardów i wspólnych platform może przyspieszyć adopcję tych rozwiązań. Odpady są ogromnym zagrożeniem dla idei zrównoważonych działań.
Realizacja celów "net zero" do 2050 roku wymaga zarówno znaczących inwestycji, jak i zmiany w podejściu do zarządzania łańcuchem dostaw, konieczność szczegółowego monitorowania i raportowania emisji stymuluje poszukiwanie innowacyjnych rozwiązań w zakresie dekarbonizacji, dlatego tak ważną rolę będą odgrywały tu startupy i firmy technologiczne wspierające inne podmioty w realizacji celów.
Nowe technologie w elektromobilności. Rozwój startupów i przyszłość zrównoważonej mobilności.
Nowe obszary dla startupów
Porozumienie paryskie, czyli dążenie do neutralności klimatycznej otwiera wiele możliwości dla nowych technologii. Dekarbonizacja przemysłu, energetyki, budownictwa, rolnictwa, ale również transportu to duże wyzwanie. Dotychczasowe technologie wykorzystywanie w produkcji przemysłowej najczęściej bazowały na paliwach kopalnych stają się coraz mniej efektywne kosztowo.
Otwiera się tu szereg możliwości dla firm technologicznych i startupów, które dostarczają rozwiązania wspomagające firmy w dekarbonizacji. Dodatkowym czynnikiem napędzającym rozwój innowacji jest także dyrektywa CSRD, która oddziałuje na największe przedsiębiorstwa, ale także na łańcuchy poddostawców, którzy będą musieli raportować ślad węglowy. Dlatego też dla tych przedsiębiorstw ważnym elementem jest digitalizacja, która umożliwi planować, monitorować i rozliczać procesy produkcyjne oraz logistyczne.
Jednym z priorytetowych działań jest dynamiczna transformacja sektora energii w której biorą udział podmioty państwowe oraz prywatne. Firmy, miasta, a także transport będzie potrzebował zielonej energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii. Do tego dochodzą elementy poprawiające ich efektywność, takie jak magazyny energii, które zapewniają bilansowanie produkcji energii z OZE. Coraz więcej startupów widzi w tym obszarze potencjał do tworzenia m.in. oprogramowania do zarządzania energią, ale też hardware zwiększający wydajność i możliwość generowania energii w niedostępnych dla klasycznych wiatraków, czy farm PV miejscach (np. wiatraki o pionowej osi obrotu, perowskity). Kluczowym obszarem są technologie bateryjne rozwijają się bardzo dynamicznie, co wiąże się z dużym zapotrzebowaniem na ogniwa ze strony sektora automotive i energetyki. Wszystko to tworzy sprzyjające otoczenie dla rodzimych technologii.
- Nasz startup High Yield Battery FAB postawił sobie za cel budowę polskiej fabryki ogniw Li-Ion, które będą stosowane zarówno w sektorze automotive oraz magazynowania energii. Lepsze parametry techniczne oraz wyższa wydajność produkcji pozwoli na dostarczenie na rynek nowych ogniw. McKinsey szacuje, ze światowy rynek baterii to będzie 4700 GWh w roku 2030, czyli urośnie ok. 6 krotnie względem roku 2022. Większość ogniw zostanie zagospodarowanych przez sektor e-mobility
- tłumaczy Rafał Biszcz, założyciel HYB FAB
Baterie, w postaci magazynów energii, są obecnie wykorzystywane w domach, obiektach komercyjnych takich jak centra logistyczne i fabryki, w szczególności tam, gdzie instalowane są również źródła wytwórcze, czyli panele PV poprawiając efektywność energetyczną. Coraz częściej będą wykorzystywane także przy budowie infrastruktury ładowania dla pojazdów elektrycznych.
- Aby efektywnie wykorzystać połączone technologie, należy pamiętać również o zarządzaniu energią, czyli oprogramowaniu, które z roku na rok daje nam coraz więcej możliwości, ale jest również coraz częściej po prostu niezbędne. To już nie tylko proste połączenie różnych źródeł wytwarzania i magazynowania, ale także, kiedy energetyka umożliwi korzystanie z taryf dynamicznych, oprogramowanie, które pozwoli nam na korzystanie z najtańszej możliwej energii w naszych firmach i domach. Narzędzia AI są w stanie przewidywać, z wyprzedzeniem, jaki będzie profil cenowy energii. Coraz więcej startupów dostarcza tego typu rozwiązania.
- wyjaśnia Maciej Tomaszewski, Prezes zarządu Ekoenergetyka PV.
Startupy w e-mobility
Startupy w branży e-mobility stanowią istotny czynnik napędzający innowacje i rozwój w sektorze transportu elektrycznego. Te dynamicznie rozwijające się firmy koncentrują się na różnych obszarach, od produkcji pojazdów elektrycznych po infrastrukturę ładowania i technologie baterii. Przynoszą one nowe pomysły i rozwiązania, które zmieniają sposób, w jaki myślimy o przemieszczaniu się, jednocześnie dążąc do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych i zanieczyszczenia powietrza.
Elektryfikacja transportu to jedna ze skutecznych technologii dekarbonizacji tego sektora. Po samochodach osobowych i lekkich dostawczych przyszedł czas na nowe obszary - ciężarówki - długodystansowe, regionalne, ostatniej mili, transport specjalistyczny - śmieciarki, wozy asenizacyjne, ale także służące miejskiej logistyce ostatniej mili i home delivery. Pojazdy te pomogą skutecznie redukować emisję CO2, NOx oraz hałasu.
- Infrastruktura ładowania to kolejne wyzwanie dla rozwijającego się rynku elektromobilności. W kwietniu 2024 zaczną obowiązywać nowe regulacje UE - AFIR dla budowy infrastruktury ładowania dla pojazdów osobowych i ciężarowych wzdłuż europejskich korytarzy sieci TEN-T. Otwiera nam się przestrzeń dla stacji ładowania o wysokich mocach, które sprostają technologii MCS - Megawatt Charging System dedykowany pojazdom ciężkim, moc ładowania w tym systemie to zakres między 750 kW - 3 MW na pojazd. Sprawia to, że potrzebujemy nowych modułów mocy, wtyczek, skutecznego chłodzenia oraz zarządzania energią w hubie ładowania. Dla tego typu projektów z zakresu elektromobilności, energetyki, OZE i magazynowania energii uruchomiliśmy Inkubator technologiczny E-Mobility Innovation HUB w Zielonej Górze, który wspiera startupy w rozwoju i dostarczaniu technologii służących dekarbonizacji
- dodaje Krzysztof Burda, Prezes zarządu Polskiej Izby Rozwoju Elektromobilności.
Startupy w e-mobility odgrywają kluczową rolę w przyspieszaniu przejścia na zrównoważony system transportu, poprzez wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań, które zwiększają dostępność i atrakcyjność pojazdów elektrycznych dla użytkowników. Coraz większe zainteresowanie społeczne i polityczne kwestiami związanymi z ochroną środowiska, redukcją emisji gazów cieplarnianych oraz potrzebą zrównoważonego rozwoju, rynek startupów w e-mobility będzie rozwijał się dynamicznie. Wzrost popularności pojazdów elektrycznych będzie sprzyjał powstawaniu nowych firm, które będą skupiać się na różnych aspektach technologicznych, takich jak produkcja pojazdów, rozwój infrastruktury ładowania, technologie baterii, usługi MaaS (Mobility as a Service) oraz innych innowacyjnych rozwiązań.
Zrównoważone technologie w rolnictwie. Kluczowe narzędzia wykorzystywane w nowoczesnym gospodarstwie
Wraz ze wzrostem globalnej populacji oraz zmianami klimatycznymi, rolnictwo staje przed wyzwaniem dostarczania wystarczającej ilości żywności, jednocześnie minimalizując negatywne wpływy na środowisko. W odpowiedzi na te wyzwania, rolnicy oraz naukowcy coraz częściej wykorzystują nowoczesne technologie, które umożliwiają produkowanie żywności w sposób bardziej efektywny i przyjazny dla środowiska.
Jednym z kluczowych elementów zrównoważonych technologii w rolnictwie jest rozwój precyzyjnej uprawy, wykorzystującej zaawansowane narzędzia takie jak systemy nawadniania , drony oraz technologie satelitarne. Dzięki precyzyjnemu monitorowaniu warunków glebowych, wilgotności oraz potrzeb roślin, rolnicy mogą minimalizować zużycie środków ochrony roślin , nawozów, oraz ograniczyć parowanie wody, co przekłada się na ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko i zmniejszenie kosztów produkcji.
Kolejnym istotnym aspektem zrównoważonych technologii są innowacje w obszarze agrotechniki. Obejmują one np. rozwój odpornych na warunki atmosferyczne odmian roślin, wykorzystanie biotechnologii do zwiększenia plonów oraz minimalizacji stosowania pestycydów i herbicydów, a także rozwój systemów uprawy w pionie, które umożliwiają wykorzystanie mniejszych obszarów ziemi przy jednoczesnym zwiększeniu wydajności.
Ważnym narzędziem wspierającym zrównoważone technologie w rolnictwie są również systemy zarządzania gospodarstwem, oparte na analizie danych oraz sztucznej inteligencji. Dzięki zbieraniu i analizie danych dotyczących plonów, warunków atmosferycznych oraz zużycia zasobów, rolnicy mogą podejmować bardziej świadome decyzje, optymalizując procesy produkcyjne i minimalizując negatywny wpływ na środowisko.
Agrofotowoltaika to kolejne innowacyjne podejście, które łączy produkcję energii z źródeł odnawialnych z działalnością rolniczą, umożliwiając wykorzystanie tych samych obszarów ziemi do generowania zarówno energii elektrycznej, jak i uprawy roślin. Ta synergia między energią słoneczną a rolnictwem oferuje szereg korzyści zarówno dla producentów energii, jak i dla rolników, przyczyniając się jednocześnie do zwiększenia zrównoważonej produkcji żywności oraz redukcji emisji gazów cieplarnianych. Agrofotowoltaika wykorzystuje grunty, które mogą mieć ograniczoną wartość rolniczą lub być trudne do uprawy z powodu uwarunkowań geograficznych czy klimatycznych. Montaż paneli fotowoltaicznych na konstrukcjach nad roślinami (np. na stalowych stelażach) umożliwia produkowanie energii elektrycznej, jednocześnie zacienianie roślin i stwarzanie korzystnych warunków dla ich wzrostu.
Wraz z rosnącym zapotrzebowaniem na energię odnawialną, rolnictwo staje się coraz bardziej zainteresowane wykorzystaniem nowych technologii, takich jak farmy wiatrowe. Korzyścią stosowania tej technologii jest zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych i zanieczyszczeń powietrza poprzez produkcję energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych. Farmy wiatrowe pozwalają na redukcję uzależnienia od paliw kopalnych, co ma istotne znaczenie dla ograniczenia negatywnego wpływu na środowisko i zmniejszenia efektu cieplarnianego.
Kolejną technologią pozyskiwania energii jest wykorzystanie biogazu. Odgrywa on kluczową rolę w kierunku transformacji sektora rolniczego w bardziej zrównoważony i ekologiczny. Biogaz, który powstaje w wyniku fermentacji materiałów organicznych, takich jak resztki roślinne, obornik czy odpady spożywcze, może być wykorzystany do produkcji energii elektrycznej, ciepła lub paliwa do pojazdów. Produkcja biogazu pozwala na efektywne przetworzenie odpadów organicznych, które mogłyby stanowić problem środowiskowy w postaci emisji gazów cieplarnianych czy zanieczyszczenia gleby. Dzięki procesowi fermentacji, odpady te są przekształcane w wartościowy surowiec energetyczny.
Biogazownia to znaczący krok w kierunku zrównoważonego i efektywnego zarządzania gospodarstwem. Wykorzystanie biogazu pozwala na przetworzenie odpadów organicznych, ale także pozwala na wytwarzanie znacznej ilości energii, która wykorzystywana jest w całym gospodarstwie. Dodatkowo nadwyżki energii powstałe w procesie fermentacji biomasy, dostarczane są do lokalnej sieci elektroenergetycznej, co pozwala na generowanie dodatkowych przychodów. Pomimo znaczących kosztów całej inwestycji, to dobry krok w kierunku rozwoju gospodarstwa.
- zaznacza Paweł Darmach, DRP Biogaz Spółka z o.o.
Zastosowanie OZE w rolnictwie sprzyja rozwojowi technologii pozyskiwania zielonego wodoru, który można wykorzystać chociażby poprzez magazynowanie nadmiaru energii wytworzonej ze źródeł odnawialnych, czy do napędzania maszyn rolniczych, takich jak ciągniki czy kombajny, które zamiast wykorzystywania tradycyjnych paliw kopalnych mogą być zasilane wodorem lub wytwarzaną z niego energię elektryczną.
Elektromobilność znajdzie swoje zastosowania również w sektorze rolnictwa. Wykorzystanie pojazdów zeroemisyjnych pozwoli rolnikom, z jednej strony unowocześnić swoje gospodarstwa, a z drugiej strony ograniczyć emisyjność pojazdów przez nich wykorzystywanych. Nowoczesne elektryczne pojazdy wykorzystywane w tej branży już są dostępne na rynku i coraz częściej wybierane do specjalistycznych prac.
- komentuje Marcin Nowak z Polskiej Izby Rozwoju Elektromobilności (PIRE)
Elektryczne maszyny rolnicze stanowią innowacyjne podejście do modernizacji sektora rolniczego. Dzięki zastosowaniu silników elektrycznych, te nowoczesne maszyny są w stanie zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych oraz zanieczyszczeń powietrza. Elektryczne maszyny rolnicze są cichsze i generują mniej drgań, co przekłada się na poprawę warunków pracy dla rolników. Wzrost zainteresowania elektrycznymi maszynami rolniczymi jest również motywowany redukcją kosztów operacyjnych, ponieważ energia elektryczna jest często tańsza i bardziej dostępna niż tradycyjne paliwa.
Wprowadzenie ciągników i maszyn rolniczych zasilanych odnawialnymi źródłami energii stanowi przełomowy krok w kierunku zrównoważonego rozwoju rolnictwa. Elektryfikacja floty maszyn rolniczych oferuje szereg korzyści. Przewagę maszyn elektrycznych nad spalinowymi można szczególnie zauważyć podczas pracy w budynkach i ze zwierzętami, co znacznie wpływa na zdrowie i komfort nie tylko operatora, ale i zwierząt. Nowoczesne ciągniki i maszyny rolnicze przyczyniają się do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych oraz zanieczyszczeń powietrza, w porównaniu do tradycyjnych pojazdów z silnikami spalinowymi. Dzięki wykorzystaniu energii elektrycznej, której coraz większy udział pochodzi z OZE, rolnictwo staje się bardziej ekologiczne i zrównoważone.
- dodaje Karol Prządka, AGRO EXPERT Spółka z o.o.
NFOŚiGW: Wsparcie budowy i/lub rozbudowy ogólnodostępnych stacji ładowania dla transportu ciężkiego
Wsparcie budowy i/lub rozbudowy ogólnodostępnych stacji ładowania dla transportu ciężkiego
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przedstawił kolejny projekt w ramach funduszu modernizacyjnego dla rozwoju elektromobilności. Projekt programu priorytetowego „Wsparcie budowy i/lub rozbudowy ogólnodostępnych stacji ładowania dla transportu ciężkiego”.
Celem programu jest wsparcie rozwoju infrastruktury ładowania dla pojazdów ciężarowych o zerowej emisji, zlokalizowanej wzdłuż głównych tras sieci bazowej TEN-T2, w centrach logistycznych oraz terminalach intermodalnych, aby ograniczyć liczbę pojazdów emitujących CO2 i NOx, co przyczyni się również do poprawy jakości powietrza.
Nabór wniosków o dofinansowanie inwestycji, polegających na budowie lub rozbudowie ogólnodostępnych stacji ładowania jest prowadzony w trybie konkursowym. Beneficjentami są przedsiębiorcy.
Projekt zakłada dofinansowanie w formie dotacji w wysokości do 100 % kosztów kwalifikowanych
Wszystkie informacje na temat projektu znajdują się na stronie WFOŚiGW.
NFOŚiGW: Wsparcie zakupu lub leasingu pojazdów zeroemisyjnych kategorii N2 i N3
Wsparcie zakupu lub leasingu pojazdów zeroemisyjnych kategorii N2 i N3
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przedstawił projekt programu priorytetowego „Wsparcie zakupu lub leasingu pojazdów zeroemisyjnych kategorii N2 i N3”
Celem programu dopłat do zakupu auta elektrycznego jest uniknięcie emisji zanieczyszczeń powietrza poprzez dofinansowanie inwestycji polegających na obniżeniu zużycia paliw emisyjnych w transporcie.
Nabór wniosków odbywać się będzie w trybie ciągłym w latach 2024-2028 lub do wyczerpania alokacji. Beneficjentami są przedsiębiorcy.
Kwota dofinansowania zależna jest od wielkości przedsiębiorstwa (od 30% do 60% kosztów kwalifikowanych pomniejszonych o koszt inwestycji referencyjnej, nie więcej niż: 400 tys. zł na jeden pojazd zeroemisyjny kategorii N2 i 750 tys. zł na jeden pojazd zeroemisyjny kategorii N3.)
Wszystkie informacje na temat projektu znajdują się na stronie WFOŚiGW.